Praca

1. Od 1 stycznia 2011 r. obywatele polscy mogą zatrudniać się do wykonania w Niemczech prac sezonowych (Saisonarbeitnehmer) w rolnictwie i leśnictwie, branży hotelarsko-gastronomicznej oraz przy przerobie owoców i warzyw bez zezwoleń na pracę.

2. Od 1 stycznia 2011 r. Ochotnicze Hufce Pracy nie prowadzą pośrednictwa w zakresie obsługi niemieckich ofert na pracę sezonową i pracę w charakterze pracownika-gościa. Funkcję tę przejęła sieć publicznych służb zatrudnienia EURES.



Na podstawie Traktatu Akcesyjnego Polski z Unią Europejską RFN nie stosuje wobec obywateli polskich unijnej zasady swobody przepływu pracowników. W okresie obowiązywania ograniczenia, według aktualnego stanu prawnego – do końca kwietnia 2011 r., obywatel polski zasadniczo może być zatrudniony tylko na podstawie zezwolenia na pracę. W odniesieniu do osób o wyjątkowo wysokich kwalifikacjach zawodowych, prokurentów w przedsiębiorstwach a także tzw. pracowników-gości zezwolenie na pracę nie obowiązuje lecz niezbędnym jest uzyskanie z Centralnego Urzędu Pośrednictwa Pracy z Zagranicą (Zentrale Auslands- und Fachvermittlung, w skrócie ZAV) w Bonn potwierdzenia możliwości podjęcia pracy bez formalnego zezwolenia.


Rodzaj pracy


Na podstawie wewnętrznych przepisów prawnych dopuszcza się zatrudnienie, między innymi:
- naukowców o szczególnych kwalifikacjach;
- personelu kierowniczego z generalnym pełnomocnictwem lub prokurą;
- wysoko opłacanych specjalistów;
- personelu kluczowego przedsiębiorstwa;
- inżynierów budowy maszyn, pojazdów i inżynierów-elektryków;
- studentów będących absolwentami niemieckich uczelni, niezależnie od kierunku studiów;
- absolwentów wyższych uczelni z nowych państw członkowskich, zgodnie z kierunkiem studiów;
- studentów oraz uczniów szkół o profilu zawodowym, w wieku 18 – 35 lat do pracy w okresie wakacji, na okres do 3 miesięcy w roku kalendarzowym;
- zagranicznych studentów dla odbycia praktyki zawodowej przez okres nie krótszy niż 3 miesiące i nie dłuższy niż 12 miesięcy;
- wyspecjalizowanych kucharzy na okres do 4 lat;
- pielęgniarek z kwalifikacjami odpowiadającymi niemieckim wymaganiom w tym zawodzie i wystarczającą znajomością języka niemieckiego;
- pomocy domowych w gospodarstwach domowych osób oficjalnie uznanych za wymagające opieki (Pflegestufe I do III), na okres do 3 lat;
- au-pair (do drobnych prac domowych i opieki nad dziećmi w połączeniu z podnoszeniem własnej znajomości języka niemieckiego), w rodzinach posługujących się językiem niemieckim, na okres co najmniej 6 miesięcy do maksymalnie jednego roku.
Natomiast na podstawie obowiązujących jeszcze przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej porozumień bilateralnych można podjąć okresową pracę w Niemczech w charakterze:
- pracownika sezonowego (Saisonarbeitnehmer) do prac w rolnictwie, leśnictwie, przy przetwórstwie owoców i warzyw, w branży hotelarsko-gastronomicznej oraz w tartakach, na okres do 6 miesięcy w roku kalendarzowym;
- personelu pomocniczego w objazdowych imprezach rozrywkowych typu jarmark/kiermasz (Schaustellergehilfe) na okres do 9 miesięcy w roku kalendarzowym;
- „pracownika-gościa” (Gastarbeitnehmer) – w celu podniesienia swoich kwalifikacji zawodowych i językowych, na okres 12 miesięcy z możliwością przedłużenia o kolejne 6 miesięcy;
- „pracownika pogranicza” (Grenzgaenger) w obrębie strefy granicznej o szerokości 50 km.
Dla podejmowania pracy w innym charakterze obowiązuje zasada, że tylko w wyjątkowych przypadkach i przy braku kandydata spośród obywateli niemieckich lub z innych, starych państw członkowskich tzw. 15-tki powstaje dla obywatela polskiego możliwość uzyskania zezwolenia na pracę.


Wymagania stawiane kandydatom do pracy


Dla określonych, najbardziej popularnych rodzajów zatrudnienia cudzoziemców Federalna Agencja Zatrudnienia udostępnia na swojej stronie internetowej www.arbeitsagentur.de szczegółowe informacje dla niemieckich pracodawców i zagranicznych pracowników w formie tzw. Merkblatt, między innymi o wymaganiach dla kandydatów (ale i dla pracodawców), procedurach załatwiania formalności, wymaganych dokumentów, sytuacji w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego i wypadkowego itp. Poniższy wykaz zawiera podstawowe wymagania stawiane kandydatom do pracy oraz link do właściwego Merkblatt, przeznaczonego dla pracownika. Punktem wyjścia dla wyszukania pozostałych Merkblaetter, przeznaczonych dla pracodawców oraz zawierających wzory formularzy jest strona z linkiem „startowym”: http://www.arbeitsagentur.de/nn_27408/Navigation/zentral/Unternehmen/Arbeitskraeftebedarf/Beschaeftigung/Auslaender/Auslaender-Nav.html  
- pracownik sezonowy i personel pomocniczy na imprezy objazdowe – poza pełnoletnością (co najmniej 18 lat) brak innych wymagań; może się zdarzyć, że pracodawca postawi warunek znajomości języka niemieckiego w stopniu umożliwiającym porozumienie się. http://www.arbeitsagentur.de/zentraler-Content/Veroeffentlichungen/Merkblatt-Sammlung/MB-Vermittlung-Saisonarbeitnehmer.pdf  

- „pracownik-gość” – wiek 18 do 40 lat, ukończona szkoła w zawodzie, który ma być wykonywany w Niemczech, możliwie z pierwszymi doświadczeniami praktycznymi np.: co najmniej 2 – 3- letnie wykształcenie zawodowe lub policealne wykształcenie w zawodzie, lub dyplom uczelni wyższej. Za równoważne do ww. kwalifikacji uznaje się co najmniej 3-letnią, aktualną praktykę w zawodzie. Kandydat powinien posiadać znajomość języka niemieckiego w stopniu umożliwiającym porozumienie się w życiu codziennym. http://www.arbeitsagentur.de/zentraler-Content/Veroeffentlichungen/Merkblatt-Sammlung/Merkblatt-Gastarbeitnehmer-Verfahren.pdf  

- student w okresie ferii – wiek 18 do 35 lat, co najmniej dobra znajomość języka niemieckiego; gotowość przepracowania w Niemczech co najmniej dwóch miesięcy; http://www.arbeitsagentur.de/zentraler-Content/A04-Vermittlung/A046-ArGV/Publikation/pdf/Ferienbeschaeft-ausl-Studenten.pdf  

- student na praktyce zawodowej – wiek co najmniej 18 lat, co najmniej podczas czwartego semestru studiów, co najmniej podstawowa względnie dobra znajomość języka niemieckiego, pożądana dodatkowa znajomość języka angielskiego, zasadniczo przez okres nie krótszy niż 3 miesiące. Praktyka winna być zgodna z kierunkiem odbywanych studiów; http://www.arbeitsagentur.de/zentraler-Content/A04-Vermittlung/A046-ArGV/Publikation/pdf/Info-auslaend-Stud-Praktikum.pdf  

- „pracownik pogranicza” – o ile osoba jest zamieszkała w regionie polskiego pogranicza z RFN i codziennie po pracy wraca do Polski lub pracuje w Niemczech tylko przez dwa dni w tygodniu, a miejscem zatrudnienia (po stronie niemieckiej) jest wyznaczony region pogranicza;

- pomoc domowa (Haushaltshilfe) – poza pełnoletnością (wiek co najmniej 18 lat) brak innych wymagań; http://www.arbeitsagentur.de/zentraler-Content/A04-Vermittlung/A044-Vermittlungshilfen/Publikation/pdf/Haushaltshilfen-Hinweisblatt.pdf  

- pomoc do drobnych prac domowych i opieki nad dziećmi (au-pair) – wiek od 18 do 25 lat, podstawowa znajomość języka niemieckiego (poziom A 1 według skali przyjętej w Unii Europejskiej). Konieczność uczęszczania na własny koszt, w czasie wolnym od pracy (w okresie zatrudnienia w Niemczech) na kurs języka niemieckiego. Pomiędzy au-pair i niemieckim pracodawcą nie może być związku pokrewieństwa. http://www.arbeitsagentur.de/zentraler-Content/Veroeffentlichungen/Sonstiges/Au-pair-Info-bei-dt-Gastfam.pdf

 

Procedura zatrudnienia


Wniosek o udzielenie polskiemu obywatelowi zezwolenia na pracę w Niemczech składa w miejscowym urzędzie pracy (Arbeitsagentur) jego przyszły pracodawca. Obowiązuje zasada, że urząd pracy sprawdza, czy na dane miejsce pracy nie ma kandydata z miejscowego rynku pracy. Test rynku pracy nie jest stosowany, między innymi wobec inżynierów wyżej wymienionych specjalności oraz absolwentów wyższych uczelni z nowych państw członkowskich, pod warunkiem zatrudnienia zgodnego z kierunkiem wykształcenia.


W zależności od rodzaju zatrudnienia, zwłaszcza gdy jest ono limitowane w postępowaniu administracyjnym uczestniczy Centralny Urząd Pośrednictwa Pracy z Zagranicą (Zentrale Auslands- und Fachvermittlung) w Bonn. Z tego powodu procedura załatwienia wniosku ulega znacznemu wydłużeniu. Powyższe dotyczy zatrudnienia pracowników sezonowych, personelu pomocniczego do obsługi imprez objazdowych, „pracowników-gości”, studentów pracujących w czasie wakacji i na praktykach, gospodyń domowych, au-pair.


W sytuacji gdy niemiecki pracodawca i polski pracownik są sobie znani, informacja o pozytywnym załatwieniu wniosku o pracę, względnie dokument „przyrzeczenie zatrudnienia / umowa o pracę” (dla pracownika sezonowego lub personelu pomocniczego na imprezach objazdowych) trafia z Niemiec bezpośrednio do osoby zainteresowanej podjęciem pracy. Natomiast gdy niemiecki pracodawca dopiero szuka potencjalnych pracowników i w tym celu korzysta z pośrednictwa ZAV, wówczas ZAV występuje o kandydatów do pracy do polskich podmiotów, tj. sieci publicznych służb zatrudnienia EURES - http://www.eures.praca.gov.pl/  – w odniesieniu do pracowników sezonowych, personelu pomocniczego na imprezach objazdowych i pracowników-gości, względnie do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu – jeśli zatrudnieni mają być studenci w okresie wakacji http://www.wup.opole.pl/start/index.php?option=com_content&task=view&id=242&Itemid=1 

Po przyjeździe do Niemiec należy dopełnić formalności meldunkowych w miejscowym urzędzie (Einwohneramt). Natomiast urząd ds. cudzoziemców (Auslaenderamt) wydaje, „z urzędu” poświadczenie o wspólnotowym prawie do pobytu (Bescheinigung ueber das gemeinschaftliche Aufenthaltsrecht). Osoby, które formalnie pracowały w Niemczech przez okres 12 miesięcy mogą wystąpić o wydanie europejskiego uprawnienia do pracy (Arbeitsberechtigung-EU). Dokument stanowi potwierdzenie nieograniczonego i bezterminowego dostępu do miejscowego rynku pracy.

Informacje na temat warunków delegowania pracowników (względnie samo-oddelegowania) w ramach transgranicznego świadczenia usług, na przykładzie rynku niemieckiego oraz wybranych aspektów podejmowania przez obywateli polskich działalności gospodarczej w tym kraju.

 

 

 

Delegowanie pracowników do Niemiec,

 w ramach transgranicznego świadczenia usług

 

 

Zagwarantowana w art. 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej swoboda świadczenia usług nie wyklucza obowiązku przestrzegania przez zagranicznych usługodawców wybranych przepisów kraju usługobiorcy. Podstawowe informacje na ten temat podane są na stronach internetowych Ambasad Rzeczypospolitej Polskiej w poszczególnych państwach EU/EOG i w Szwajcarii.

 

Dla zorientowania polskich usługodawców odnośnie różnych regulacji prawnych, z jakimi mogą mieć do czynienia w przypadku oddelegowania pracowników w ramach podanej grupy krajów, przedstawiono poniżej uwarunkowania dla transgranicznego wykonywania prac na niemieckim rynku usług, będącym jednym z najważniejszych dla polskich przedsiębiorstw.

 

  • Podstawą dla delegowania, a w przypadku osoby prowadzącej samodzielną działalność zarobkową – samodelegowania, jest kontrakt z kontrahentem zagranicznym, będący umową o dzieło (Werkvertrag) lub umową na samodzielne wykonanie usługi (selbstständiger Dienstleistungsvertrag). W umowie skonkretyzowany jest, m.in. zakres rzeczowy oraz czas i miejsce świadczenia usługi. Usługa winna być wykonywana samodzielnie, bez kierownictwa ze strony zagranicznego zleceniodawcy i przy użyciu własnego sprzętu; sprzętem zleceniodawcy można się posługiwać tylko wchodząc w jego posiadanie na podstawie umowy użyczenia.

 

            Osobny charakter ma delegowanie pracowników do Niemiec na podstawie umowy o  ich użyczeniu (Arbeitnehmerueberlassung) zawartej z niemieckim przedsiębiorstwem             http://www.arbeitsagentur.de/nn_27716/Navigation/zentral/Unternehmen/Recht/Arbeit nehmerueberlassung/Arbeitnehmerueberlassung-Nav.html . Użyczanie przez polskie     agencje pracy tymczasowej pracowników przedsiębiorstwom na terytorium Niemiec  uzależnione jest od uzyskania z Regionalnej Dyrekcji Agencji Pracy w Nadrenii-       Westfalii pozwolenia na prowadzenia takiej działalności w Niemczech (Erlaubnis zur             gewerbsmäßigen Arbeitnehmerüberlassung).

 

  • Kwestia ubezpieczenia społecznego osoby delegowanej uregulowana jest w rozporządzeniu Parlamentu i Rady (WE) Nr 883/2004, zgodnie z którym osoba ta pozostaje w systemie ubezpieczenia kraju wysyłającego. Dlatego przed wyjazdem należy uzyskać z właściwego dla miejsca prowadzenia działalności oddziału ZUS poświadczenie formularza ubezpieczeniowego A 1

            http://www.zus.pl/files/Zasady%20wype%C5%82niania%20za%C5%9Bwiadczenia%           20A1.pdf. Poświadczając dokument ZUS bierze m.in. pod uwagę, od kiedy        prowadzona jest działalność i czy przedsiębiorstwo / osoba prowadząca działalność             gospodarczą rzeczywiście dokonuje w kraju obrotu gospodarczego, gdyż             wykonywanie   usługi za granicą może mieć charakter tylko okazjonalny. Przyjmuje     się, że   przerwa pomiędzy kolejnymi usługami za granicą winna wynosić przynajmniej       dwa     miesiące. Niezależnie od dokumentu A 1, z oddziału Narodowego Funduszu            Zdrowia pobiera się Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego             http://www.nfz.gov.pl/ue/index.php?katnr=5&dzialnr=6, potrzebną w przypadku        konieczności leczenia pracownika podczas jego pobytu za granicą.

 

             

            Na podstawie tej samej ustawy, wykonywanie określonych rodzajów usług     obwarowane jest przestrzeganiem przez przedsiębiorstwo dodatkowych wymagań,          przede wszystkim płacy minimalnych stawek płacowych, wynikających z niemieckich      układów branżowych. Wykaz obowiązujących płac minimalnych podany jest na          stronie Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych RFN      http://www.bmas.de/portal/34856/arbeitsrecht.html. Ponadto, w przypadku płac nie   objętych ustawą o pracownikach oddelegowanych obowiązuje zasada, że       wynagradzanie pracownika poniżej pewnego minimum – o więcej niż o jedną trzecią   w stosunku do przeciętnej w danej branży lub w danej okolicy – może być sądownie     uznane za stosowanie tzw. lichwy płacowej i obłożone grzywną.

 

  • Włączenie danej branży do zakresu obowiązywania ustawy o pracownikach oddelegowanych rodzi dodatkowe zobowiązania dla przedsiębiorstwa – usługodawcy. Przede wszystkim przedsiębiorstwo, winno dokonać zgłoszenia pracowników na

specjalnym formularzu

http://www.zoll.de/d0_zoll_im_einsatz/b0_finanzkontrolle/e0_aentg/a0_info_ag/a0_anmeldung_versicherung/index.html

niemieckiemu organowi ścigania nielegalnego zatrudnienia (Bundesfinanzdirektion West) jeszcze przed przystąpieniem do wykonywania prac. Natomiast w przypadku delegowania pracowników w formie ich użyczenia, stroną dokonującą zgłoszenia jest pracodawca niemiecki, któremu pracowniczy są użyczani.

 

            Przedsiębiorstwo wykonujące prace, do których zgodnie z ustawą o pracownikach    oddelegowanych przypisana jest minimalna płaca muszą prowadzić rejestr codziennie          przepracowanych godzin pracowników a także przechowywać inne dokumenty           (umowy o pracę, rozliczenie płac) umożliwiające przeprowadzenie kontroli.

 

W szczególności, przedsiębiorstwo wykonujące w przeważającej mierze prace budowlane jest zobowiązane do zgłoszenia oddelegowanych pracowników do niemieckiej kasy urlopowej http://www.soka-bau.de/soka_bau/europaverfahren/, prowadzonej przez instytucję o nazwie SOKA-BAU i odprowadzać stosowane składki. Wykazy prac zaliczanych w Niemczech do budowlanych można znaleźć na stronie internetowej http://www.buzer.de/gesetz/2525/. Szczegółowe informacje na temat niemieckiej kasy urlopowej zawarte są w broszurze, m.in. w języku polskim http://www.soka-bau.de/export2/sites/default/soka_bau/downloads/europa_ag_polnisch.pdf.

 

  • Uznawanie kwalifikacji zawodowych

Wykonywanie usług w zawodach zaliczanych do rzemieślniczych, wymienionych w załączniku „A” niemieckiej ustawy o rzemiośle (Handwerksordnung) http://bundesrecht.juris.de/hwo/index.html, może odbywać się tylko pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Uznawanie tych kwalifikacji reguluje rozporządzenie Federalnego Ministerstwa Gospodarki i Technologii z 20.12.2007 (BGBl. I. S. 3075) „w sprawie wykonywania przez obywateli państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii zawodu rzemieślniczego, wymagającego zezwolenia”, (w skrócie

EU/EWR-Handwerk-Verordnung – EU/EWR HwV)

http://bundesrecht.juris.de/eu_ewrhwv/index.html. Obywatel polski, który nie ma zgłoszonej działalności gospodarczej w Niemczech a ma tam tylko zrealizować kontrakt w ramach transgranicznego świadczenia usług może wykonywać zawód z załącznika „A”, jeśli pracuje w takim zawodzie w Polsce (względnie wykonuje go prowadząc działalność gospodarczą) w zgodności z przepisami prawnymi odnośnie wymaganych kwalifikacji. W przypadku, gdy w Polsce dla danego zawodu nie są przypisane określone kwalifikacje zawodowe i nie ma publicznego kształcenia w tym kierunku, wówczas musi być spełniony warunek minimum dwuletniego wykonywania tego zawodu w okresie ostatnich dziesięciu lat.

 

            Specyficznie uregulowano wymagania odnośnie zawodów wymienionych w punktach 12, 33 do 37 załącznika „A”, wykonywanych w Niemczech przez cudzoziemca po raz         pierwszy. W ich przypadku zastrzeżono możliwość skontrolowania przez właściwą            instytucję kwalifikacji zawodowych usługodawcy, jeśli biorąc pod uwagę             szczegółowy zakres przewidywanych czynności i w związku z niewystarczającymi       kwalifikacjami miałoby powstać poważne zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa usługobiorcy.

 

            Polski usługodawca jest zobowiązany do pisemnego zgłoszenia izbie rzemieślniczej      (Handwerkskammer), właściwej dla miejsca świadczenia po raz pierwszy usługi w     Niemczech, zamiaru wykonywania zawodu z załącznika „A” załączając dokumentację          o pracy w takim zawodzie w Polsce, w zgodności z krajowymi przepisami      dotyczącymi kwalifikacji. Po złożeniu zgłoszenia można natychmiast przystąpić do   realizacji kontraktu, ale z wyjątkiem prac w zawodach wymienionych w punktach 12,         33 do 37, które mogą być rozpoczęte, jeśli urząd stwierdzi, że nie przewiduje się        skontrolowania kwalifikacji lub że są one uznane za wystarczające.

 

            Izba rzemieślnicza jest zobowiązana w terminie jednego miesiąca przekazać    usługodawcy potwierdzenie otrzymania zgłoszenia, z którego wynika, czy spełnione            są wyżej omówione przesłanki w zakresie kwalifikacji, z uwzględnieniem dodatkowej    decyzji w zakresie zawodów z punktów 12, 33 do 37. Dokonanie zgłoszenia powtarza             się co 12 miesięcy, o ile przewidziane jest dłuższe wykonywanie usługi.

 

            Uwaga – pełna procedura uznania krajowych kwalifikacji obowiązuje w przypadku    zamiaru wykonywania w Niemczech zawodu z załącznika „A” w ramach zgłoszonej      w tym kraju działalności gospodarczej. Wówczas też koniecznym jest uzyskanie        wpisu do rejestru miejscowej izby rzemieślniczej.

 

  • Po przybyciu pracowników do Niemiec należy w ciągu siedmiu dni dopełnić formalności meldunkowych przedkładając dowód tożsamości, kopię umowy/kontraktu oraz podając miejsce zakwaterowania.

 

Informacje dotyczące delegowania pracowników do Niemiec publikowane są również przez Ambasadę RP w Berlinie http://www.berlin.trade.gov.pl/pl/rfnprzewodnik oraz Federalne

Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych RFN http://www.bmas.de/portal/51172/property=pdf/a807__beschaeftigung__entsendung__unionsbuerger__polnisch.pdf .

 

 

Co należy wziąć pod uwagę otwierając w Niemczech

działalność zarobkową na rachunek własny.

 

Zgodnie z art. 49 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie przez obywateli danego państwa członkowskiego działalności prowadzonej na rachunek własny na terytorium innego państwa członkowskiego. Jednak jeszcze przed przystąpieniem Polski do UE obywatele polscy mogli otwierać taką działalność w państwach członkowskich UE na mocy Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z dnia 16 grudnia 1991 r., po jego wejściu w życie – tj. od dnia 1 lutego 1994 r.

Wystąpienie o zarejestrowanie tzw. drobnej działalności gospodarczej (Kleingewerbe) na zasadzie samozatrudnienia (Einzelnunternehmer) polega na złożeniu do urzędu gospodarczego (Gewerbeamt) wypełnionego formularza zgłoszeniowego (Gewerbeanmeldung). Przedtem należy się upewnić, czy planowana działalność nie zalicza się do wolnych zawodów (freie Berufe), które nie podlegają obowiązkowi zgłoszenia do urzędu gospodarczego lecz bezpośrednio do urzędu finansowego (Finanzamt). Dla wykonywania części zawodów niezbędne jest uzyskanie zezwolenia, np. na sprzedaż broni, lekarstw, mięsa mielonego, prowadzenie barów/hoteli wraz ze sprzedażą alkoholu, ochronę osób i mienia, przewóz osób lub większych ładunków, handel obwoźny. W przypadku rzemiosła, wykonywanie zawodów wymienionych w załączniku A niemieckiej ustawy o rzemiośle (Handwerksordnung) warunkowane jest posiadaniem odpowiednich kwalifikacji zawodowych potwierdzonych niemieckim świadectwem mistrzowskim (Meisterbrief) względnie specjalnym zezwoleniem (Ausnahmebewilligung) a następnie uzyskaniem wpisu do wykazu rzemieślniczego (Handwerksrolle) prowadzonego przez miejscową izbę rzemieślniczą (Handwerkskammer). Procedura uzyskania specjalnego zezwolenia może być przeprowadzona na podstawie praktyki w zawodzie odbytej w Polsce względnie posiadanych polskich świadectw mistrzowskich i czeladniczych lub świadectw szkolnych.  Po skompletowaniu dokumentów, wniosek o uznanie kwalifikacji składa się w ministerstwie ds. gospodarczych danego kraj związkowego (Bundesland), biorąc jednak pod uwagę, że ministerstwo mogło scedować gestię przyjmowania wniosków na miejscową izbę rzemieślniczą. Dla wykonywania zawodów wymienionych w załączniku B ustawy o rzemiośle wystarcza dokonanie zgłoszenia do izby rzemieślniczej tylko faktu uruchomienia działalności.

Poza zarejestrowaniem działalności do załatwienia/wykonywania są, m.in. następujące formalności/obowiązki: założenie konta bankowego, uzyskanie z urzędu skarbowego numeru identyfikacji podatkowej, zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, emerytalnego (nie we wszystkich przypadkach), od nieszczęśliwych wypadków (do właściwego stowarzyszenia zawodowego – Berufsgenossenschaft), płacenie specjalnego podatku od działalności gospodarczej (Gewerbesteuer) w zależności od regionu, wnoszenie składki do Izby Przemysłowo-Handlowej (Industrie- und Handelskammer).

 

Z doświadczeń obywateli polskich prowadzących w Niemczech działalność gospodarczą wynika, że w wielu przypadkach decyzja o jej otworzeniu zostaje podjęta w wyniku propozycji niemieckiego zleceniodawcy zakładającego, że zlecana wówczas usługa będzie go mniej kosztować niż w przypadku zamówienia kierowanego np. do polskiego przedsiębiorstwa, realizowanego następnie w ramach transgranicznego świadczenia usług.

Ten swoisty popyt na usługi ze strony obywateli polskich i z innych nowych krajów członkowskich UE, zauważyli również różnego rodzaju pośrednicy. Pomagając w załatwieniu rejestracji działalności gospodarczej jednocześnie obiecują nawiązanie kontaktu z przyszłymi zleceniodawcami. Niestety osoby decydujące się na tego rodzaju współpracę zazwyczaj nie są dostatecznie informowane o konieczności dopełnienia wszystkich formalnościach wstępnych i dalszych konsekwencjach  tego kroku. Co więcej często nie są one świadome uwarunkowań jakim powinna odpowiadać w Niemczech działalność zarobkowa na rachunek własny, a przede wszystkim kryteriów uznania prac jako wykonywanych samodzielnie. W przeciwnym wypadku praca na rzecz zleceniodawcy zostanie uznana za działalność tylko pozornie samodzielną. Udowodnienie takiego zarzutu przez organ kontrolujący powoduje uznanie, że w rzeczywistości nie jest świadczona usługa, lecz że zleceniobiorcę i zleceniodawcę łączy w istocie stosunek pracy. Konsekwencją jest nałożenie grzywny pieniężnej czy nawet kary więzienia dla zleceniodawcy, niezależnie od dodatkowego obciążenia z tytułu nieodprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne.

Najważniejszymi cechami samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej jest:

  • wykonywanie prac we własnym zakresie, samodzielnie bez wskazań czy kierownictwa ze strony zleceniodawcy lub osób trzecich;
  • wykonywanie funkcji „przedsiębiorcy”, np. planowanie działań, prowadzenie promocji, zakup materiałów itp.;
  •  dysponowanie własnym biurem, ewentualnie warsztatem w zależności od rodzaju zgłoszonej działalności oraz odpowiednim sprzętem i wyposażeniem (biurowym i/lub warsztatowym), ze sprzętu zleceniodawcy można korzystać tylko na podstawie umowy użyczenia, w tym czasie tego sprzętu nie może używać zleceniodawca;
  • regularne a nie tylko okazjonalne podejmowanie się wykonania zleceń;
  • kierowanie się kryterium zysku.

Dla oceny, czy oficjalnie zgłoszona działalność zarobkowa na rachunek własny w rzeczywistości nie jest wykonywana samodzielnie, zwłaszcza gdy jest realizowana bezpośrednio u klienta-zleceniodawcy względnie w wyznaczonym przez niego miejscu bierze się pod uwagę jeszcze inne okoliczności. Podejrzenie, że omawiana samodzielność jest tylko pozorna może być uzasadnione, jeśli:

  • prowadząc działalność w zasadzie wykonuje się ciągle zlecenia tylko jednego zleceniodawcy[1];
  • zleceniodawca regularnie zleca wykonanie tych samych czynności pracownikom na stałe u siebie zatrudnionym;
  • nie zauważa się w czynnościach osoby prowadzącej działalność oznak działania przedsiębiorcy, np. brak samodzielnego decydowania o warunkach zakupu i sprzedaży, wykorzystaniu kapitału i maszyn;
  • prace, które wykonuje się u zleceniodawcy są w zasadzie porównywalne z tymi, które przedsiębiorca wykonywał, gdy był (jeśli taki przypadek miał miejsce) jeszcze zatrudniony u tego zleceniodawcy na podstawie umowy o pracę;
  • pracuje się u zleceniodawcy według jego „organizacji pracy” i jego „godzin pracy”;
  • otrzymuje się wynagrodzenie za nadgodziny;
  • ma się zakaz wykonywania usług u innych zleceniodawców.

W związku z powyższym zaleca się, z jednej strony prawidłowe dopełnienie formalności i przestrzeganie obowiązujących w RFN zasad prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej a z drugiej, krytyczne podejście do propozycji firm pośredniczących. Zdarza się, jak wynika z informacji przychodzących z RFN, że firmy te działając jako pełnomocnicy otwierają działalność gospodarczą od razu dla szeregu osób, np. branży budowlanej rejestrując je pod jednym adresem, mimo że każda z nich ma być właściwie odrębnym podmiotem gospodarczym. Następnie zawierane są w ich imieniu kontrakty na wykonanie prac u jednego i tego samego zleceniodawcy, często na tej samej budowie.

Osoby tak zwerbowane przez pośrednika mogą nie być świadome, że mając zgłoszoną działalność gospodarczą realizują zlecenie tak, jak gdyby byli pracownikami, a nie usługodawcami niemieckiego zleceniodawcy i ten sposób zostają włączeni w proceder grożący w Niemczech surowymi sankcjami karno-skarbowymi. Za szczególnie drastyczne można uznać przypadki nakłaniania do otwierania w Niemczech działalności gospodarczej, poprzez przedłożenie do podpisu wypełnionych dokumentów, pomocy domowych lub opiekunek osób niedołężnych w celu wykonywania pracy w jednym gospodarstwie domowym / u jednej osoby.

 

W przypadku polskiego rzemieślnika, który z różnych powodów nie jest zatrudniany przez niemieckiego pracodawcę na podstawie umowy o pracę ale jednocześnie jest zdecydowany otworzyć własną działalność gospodarczą łatwiejszym i tańszym rozwiązaniem jest uruchomienie takiej działalności w Polsce i okazjonalne wykonanie prac w Niemczech w ramach transgranicznego świadczenia usług. Trzeba jednak wówczas wziąć pod uwagę zarówno unijne przepisy i ukształtowane praktyki postępowania na rynku wewnętrznym UE  jak i określone przepisy kraju – miejsca wykonywania usługi. Dopiero po lepszym poznaniu rynku i nabraniu odpowiedniego doświadczenia można zastanowić się nad podjęciem stałej działalności w drugim kraju biorąc pod uwagę wyżej wymienione uwarunkowania.

 

Fundacja Hans Böckler Stiftung

 

Informacje na temat umów zbiorowych i poziomie płac w Niemczech

http://www.boeckler.de/550.html

ścieżka dojścia: WSI-Tarifarchiv > Wer verdient was.

 

Ministerstwo Gospodarki, Departament Administrowania Obrotem

 

Rozdzielanie kontyngentu na wykonywanie usług w RFN w sektorach nie zliberalizowanych, na podstawie polsko-niemieckiej Umowy z 31.01.1990 r. o oddelegowaniu pracowników polskich przedsiębiorstw do realizacji umów o dzieło.

 

http://www.mg.gov.pl/Przedsiebiorcy/Ograniczenia+w+obrocie+towarami+i+uslugami/Umowy+o+dzielo+w+RFN/

 

 

Wydział Promocji, Handlu i Inwestycji Ambasady RP w RFN

 

http://www.berlin.trade.gov.pl/pl



[1]Wykonywanie w dłuższym okresie czasu pracy na rzecz tylko jednego zleceniodawcy nie budzi zastrzeżeń w przypadku osób dopiero rozpoczynających samodzielną działalność na rachunek własny. 

do góry Ostatnia modyfikacja: 27-11-2014
Ideo Realizacja: 
CMS Edito  Powered by: 
Hostlab  Hosted by: