Zaktywizujmy młodych – wywiad z ministrem Władysławem Kosiniak-Kamyszem, Rzeczpospolita, 17 stycznia 2012 r.

17-01-2012

Wskaźnik bezrobocia młodych osób do 25 lat wynosi w Polsce prawie 28 proc. Czy ma Pan pomysł na poprawę tej sytuacji?

Trzeba pamiętać, że zwykle wskaźnik bezrobocia młodych jest ponad dwa razy wyższy niż przeciętnie. To nic nadzwyczajnego, taka jest prawidłowość. Na przykład w Hiszpanii bezrobocie wśród młodych wynosi ponad 49 proc. Oczywiście nie jest to argument, żeby się tym nie przejmować. Przyszedłem do resortu właśnie z nastawieniem na pomoc młodym, tak aby łatwiej było im wejść na rynek pracy.
 

I co zamierza Pan zrobić?
 

Po pierwsze chcemy aby lepiej pomagały młodym ludziom urzędy pracy. Dysponują pieniędzmi  i ludźmi, którzy powinni im pomagać. Przyjrzymy się ich pracy i sprawdzimy gdzie można ją usprawnić.
 

Ale przecież rząd obciął o ponad połowę pieniądze z Funduszu Pracy na aktywne formy przeciwdziałaniu bezrobociu, m. in. dotacje na własną firmę, z których korzystają młodzi. Gdzie tu konsekwencja?
 

W tym roku jest ich o 200 mln więcej niż w ubiegłym.
 

Tak, ale w 2010 było ich ponad 7 mld, a teraz jest niecałe 3,5 mld. Chce pan powiedzieć, że to pomaga młodym?
 

Wolałbym, aby tych pieniędzy było więcej, ale pamiętajmy jak jest sytuacja finansów publicznych. Musimy oszczędzać.
 

Czy ofiarą tych oszczędności musi być rynek pracy?
 

Sytuacja jest trudna.
 

A czy będzie Pan jako minister pracy występował do resortu finansów, jak robiła to minister Fedak, aby otrzymać więcej środków na aktywizację?
 

Tak, będę to robił, choć nie jest łatwo przekonać ministra Rostowskiego. Pani minister Jolanta Fedak występowała w ubiegłym roku pięć razy o uwolnienie tego funduszu. Ja wystąpiłem raz, przed nowym projektem budżetu, przed 6 grudnia. Ani wcześniej  minister Fedak ani teraz ja, przynajmniej na razie  nie osiągnęliśmy do końca zamierzonego sukcesu.
 

Jak zamierza pan jeszcze pomagać młodym?
 

Przygotowujemy dla nich program wsparcia.
 

Wciąż się słyszymy o programach. Co w nim konkretnie będzie?
 

Chcielibyśmy zwolnić pracodawców, którzy zatrudniają młode osoby z obowiązku opłacania składek do Funduszu Pracy. Taka ulga, obecnie płacą do FP za każdego pracownika 2,45 proc. jego pensji, ma zachęcać firmy do zatrudniania młodych.
 

Kiedy będzie wprowadzona ta ulga?
 

Jeśli w toku konsultacji okaże się, że ten pomysł będzie zachęcał firmy do zatrudniania absolwentów to mam nadzieję, że już od stycznia 2013 r.
 

Co jeszcze?
 

Chcemy przyjrzeć się elastycznym formom zatrudnienia, tzw. umowom śmieciowym.  Jesteśmy otwarci na debatę, aby zmniejszyć nieco ochronę stałego etatu, kosztem podniesienia pewności zatrudnienia przy zastosowaniu umów na czas określony. Wtedy firmy nie unikałyby jak ognia stałych etatów, a ci którzy pracują na czasowych kontraktach nie traciliby pracy z dnia na dzień.

 

Kiedy możemy się spodziewać nowelizacji kodeksu pracy?

 

19-go grudnia ubiegłego roku przedstawiliśmy konkretne propozycje na zespole Komisji Trójstronnej i czekamy teraz na odpowiedź. Ale to nie koniec. Można także rozważyć postulat zawarty w Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju, aby osoby mniej zarabiające, a są to przede wszystkim wchodzący na rynek pracy, płaciły niższe podatki – dzięki wprowadzeniu dla nich wyższej kwoty wolnej.

 

A aktywizacja?

 

To niezwykle ważne. Chcemy aby urzędy pracy stały się miejscem, gdzie rzeczywiście bezrobotni szukają pracy, a nie rejestrują się by mieć np. prawo do składki NFZ czy świadczeń socjalnych.

 

O tym mówi się od lat, powtarza to także każdy minister. Co pan zamierza z tym zrobić?

 

Na razie zbadamy to zjawisko, postawimy diagnozę, a następnie wprowadzimy leczenie.

 

Ale taką odpowiedź słyszymy na każdym krok. Chodzi mi o konkrety.

 

Konkrety będą po spotkaniach z dyrektorami Urzędów Pracy. Pierwsze takie spotkanie już jutro.

 

W listopadzie przypada termin podniesienia progów dochodowych uprawniających do świadczeń rodzinnych. Czy podniesie je pan i dzięki czemu więcej dzieci zyska prawo do zasiłków?

 

Tak. Planujemy taką podwyżkę. Progi od 2004 roku nie były podwyższane  i przez to prawo do zasiłków straciło ponad 2,5 mln dzieci. Chcemy zatrzymać to zjawisko.

 

Obecnie świadczenia przysługują jeśli dochód na członka rodziny nie przekracza 504 zł. Ile wyniesie próg po zmianach?

 

Mamy na to zarezerwowane 700 mln zł na ten rok, pytanie ile pieniędzy możemy otrzymać w 2013 roku. Będziemy to negocjować, ale chciałbym, żeby progi poszły w górę.

 

A czy podniesione także zostaną zasiłki rodzinne i dodatki do nich?

 

Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, w tym roku przeprowadzimy ich weryfikację tak, aby wysokość zasiłku rodzinnego nie była niższa niż 40 procent wartości koszyka żywnościowego. To oznacza, że zasiłki zostaną podniesione.

 

Młodzi, oprócz problemów z pracą mają np. kłopoty z zapisaniem dzieci do przedszkoli. Pan odpowiada za politykę rodzinną. Czy zrealizuje pan obietnicę PO z kampanii wyborczej, że gminy dostaną jakieś pieniądze z budżetu na przedszkola?

 

To kompetencja ministerstwa edukacji narodowej.

 

Formalnie tak, ale to jedna z głównych barier wyższej aktywności młodych ludzi na rynku pracy. Czy będzie pan zabiegał w rządzie, aby znalazły się pieniądze na przedszkola.

 

W moich kompetencjach jest opieka nad dziećmi w wieku 0-3 lata.

 

Ale ja pytam o przedszkola?

 

Porozmawiam na ten temat z minister Krystyną Szumilas.

 

A jakie widzi pan trzy najważniejsze rzeczy do wykonania przez resort pracy w tym roku? 

 

Po pierwsze zmiany w systemie emerytalnym zapowiedziane w expose. A poza właśnie polityka wobec młodych na rynku pracy oraz szeroko pojęta polityka senioralna. I to zarówno w odniesieniu do seniorów aktywnych zawodowo, jak i osób w wieku poprodukcyjnym. Na przykład wolontariat wśród osób starszych bardzo dobrze funkcjonuje w innych krajach europejskich czy USA. Wykorzystajmy ich doświadczenia. W Polsce dobrze rozwinięty jest jedynie wśród młodych osób. Populacja osób starszych będzie jednak się zwiększać, podobnie jak jakość czy stan zdrowia seniorów. Może dobrą rzeczą byłaby np. aktywizacja, także na jakąś część etatu, byłych nauczycielek szczególnie w małych miejscowościach.

 

A ma Pan pomysł na to jak zwiększyć wysokość minimalnej emerytury? Polska ma jeden z najniższych jej poziomów w porównaniu z innymi krajami.

 

To prawda, minimum socjalne jest wyższe niż minimalna emerytura. Dobrym krokiem do zwiększenia świadczenia minimalnego jest waloryzacja kwotowa. Emerytury tych osób zostaną podniesione nie o 30 zł, a o 71 zł.

 

To zdarzenie jednorazowe. Chodzi o działania, które podniosą najniższe emerytury, ale nie kosztem osób, które dostają wyższe świadczenia.

 

Tak, to jednorazowa waloryzacja. Ale powiedziałem też, że należy poszerzyć dyskusję na temat najlepszego rozwiązania na waloryzację. Nigdy nie będzie tak, że wszyscy będą zadowoleni z waloryzacji. Może rozwiązaniem jest waloryzacja inflacyjna z równoczesnym podnoszeniem minimalnego świadczenia.

 

A jak będą podnoszone świadczenia od 2013 roku?

 

Według dotychczasowych zasad – wskaźnik waloryzacji uwzględni wzrost cen i 20 proc. realnego wzrostu płac.

 

Priorytetem resortu jest niewątpliwie ustawa dotycząca podnoszenia wieku emerytalnego. W którą stronę będą szły prace, gdy z jednej strony propozycję przedstawia premier w expose, a z drugiej koalicjant chce by kobiety, które urodziły dzieci, wcześniej przechodziły na emeryturę?

 

Propozycja PSL nie stoi w kontrze z propozycją premiera. PSL nie mówi - nie podnośmy wieku emerytalnego do 67 lat, tylko dajmy możliwość wyboru kobiecie, która urodziła i wychowała dzieci. Ta propozycja wywołała dyskusję, co jest bardzo pozytywne. Mamy też propozycję OPZZ, który proponuje by możliwość przejścia na emeryturę zależała od liczby lat składkowych.

 

A zatem mamy trzy propozycje, która z nich jest Panu najbliższa?

 

Mamy nakreślony kierunek przez pana premiera. Wiek emerytalny ma być wydłużony do 67 lat. I równocześnie mamy poszerzanie tej dyskusji o różne inne propozycje. 

 

Słusznym kierunkiem jest skracanie kobietom o trzy lata wieku emerytalnego za każde urodzone dziecko?

 

Od zmian demograficznych w Europie i Polsce nie uciekniemy. W Polsce wskaźnik dzietności wynosi 1,38 i jesteśmy pod tym względem na szarym końcu. Ważna w propozycji PSL jest wolność wyboru. Kobieta nie jest zobligowana do tego, że jak urodzi dzieci to musi wcześniej przejść na emeryturę. Może warto pomyśleć o minimalnym wieku, w którym kobieta będzie mogła przechodzić na emeryturę. 

 

Czyli jakim?

 

Cennym doświadczeniem tej koalicji jest umiejętność dyskusji i dochodzenia do dobrych rozwiązań. I to udało się w pracach nad składką zdrowotną rolników.

 

Czy propozycja PSL nie dyskryminuje płci? 

 

Dyskryminacją ze względu na płeć, zdaniem niektórych, może być  dziś niższy wiek emerytalny kobiet.

 

Projekt resortu pracy dotyczący wydłużenia wieku emerytalnego pogodzi trzy propozycje?

 

Pan premier nakreślił wizję i w oparciu o nią pracujemy nad projektem. Ta ustawa będzie obszerna, bo odnosi się do wielu zmian w wielu ustawach. Departament Ubezpieczeń Społecznych bardzo intensywnie nad nią pracuje. Moment przyjęcia ustawy przez Sejm i podpisania jej przez prezydenta nie kończy prac nad problemem wydłużania wieku emerytalnego. Nie wolno mówić o wydłużaniu wieku nie mówiąc równocześnie o warunkach pracy czy opiece zdrowotnej. Dlatego ta zmiana jest tak ewolucyjna, rozłożona w czasie, żeby dostosowywać inne elementy. 

 

Minister Michał Boni wielokrotnie mówił o dalszych zmianach w działalności funduszy emerytalnych i potrzebie podnoszenia efektywności ich działania. Cały czas nie wiemy jak będzie wyglądała wypłata emerytur z kapitałowej części systemu emerytalnego. Kiedy można spodziewać się zmian w tym zakresie?

 

Jak skończymy prace nad ustawą dotycząca wieku emerytalnego oraz nad innymi, które wynikają z expose, to w maju-czerwcu zajmiemy się tym jak rozwiązać sposób wypłat emerytur. Propozycje już padały.

 

A która z nich jest Panu bliższa? Pojawiło się ich kilka: by zajął się tym ZUS, albo specjalne nowe instytucje – zakłady emerytalne czy też firmy ubezpieczeniowe.

 

Mamy z czego wybierać. Nie wiem jeszcze w którym kierunku pójdziemy. Mamy jeszcze 1,5 roku. 

 

Gdzie widzi Pan pole do zmian w działalności OFE?

 

Duże zmiany w działalności OFE nastąpiły w ubiegłym roku. Spokojnie trzeba przyjrzeć się ich skutkom. Wnioski, zgodnie z zapisem w ustawie, zostaną przedstawione Radzie Ministrów i w Sejmie po dwóch latach.

 

Istnieje obawa, że składka przekazywana funduszom emerytalnym w ogóle zostanie zlikwidowana i możemy pójść drogą węgierską. Czy to jest realne zagrożenie?

 

Składka została zmniejszona o 5 pkt. proc. Dajmy sobie czas i zobaczmy jak to funkcjonuje w tym schemacie. 

 

Jeśli okaże się, że nie funkcjonuje to zastanowimy się czy nie zlikwidować OFE? 

 

Wyciągniemy wnioski ze zmiany, która zaszła w 2011 roku. Nie można zmian dokonywać corocznie. Nie można odpowiedzialnie powiedzieć dzisiaj, że zlikwidujemy całą składkę na OFE jeżeli nie zobaczymy skutków ubiegłorocznej zmiany. 

 

Sytuacja na giełdzie związana z kłopotami państw i wynikające z niej straty OFE w 2011 r., wyraźnie pokazuje, że trzeba chronić oszczędności osób w wieku przedemerytalnym. Jest Pan zwolennikiem powstawania bezpiecznego funduszu emerytalnego czy też, co proponowała była minister pracy, przekazywania pieniędzy osób w wieku przedemerytalnym do ZUS?

 

W końcówce lat 90. zdecydowaliśmy się na zmianę systemu emerytalnego. Po 10 latach doszło do pierwszej poważnej jego zmiany. Wszystko wymaga czasu. Zmian nie wolno robić z dnia na dzień.

 

Nie ma zatem planu ochrony oszczędności Polaków?

 

Na pewno ochrona pieniędzy, które mają być wypłacane emerytowi jest rzeczą ważną. Trzeba znaleźć najlepszą drogę dojścia do tego. 

 

Jakiś czas temu pojawiła się propozycja ministra Michała Boniego, żeby podnosić składki emerytalne płacone przez osoby prowadzące działalność gospodarczą. Pana zdaniem warto do niej wrócić? 

 

Jest duża otwartość do tego pomysłu. 

 

Pierwsza propozycja, aby objął Pan stanowisko ministra pracy padła cztery lata wcześniej. Od tamtego czasu interesował się Pan tematyką, którą dziś od Pana zależy?
 

Zajmowałem się tą tematyką zarówno jako lekarz, ale także jako radny miasta Krakowa. Jeśli chodzi o propozycję kierowania resortem, nie myślałem, że ta propozycja kiedykolwiek się powtórzy.

 

Rozmawiali Katarzyna Ostrowska i Bartosz Marczuk

do góry Ostatnia modyfikacja: 18-04-2014
Ideo Realizacja: 
CMS Edito  Powered by: 
Hostlab  Hosted by: